Whitepaper:
"Universele zwemprothese"
Arne van Gils, Annemarie der Kinderen, Wouter Akkerman, Jan Willem van der Windt
LIVIT ORTHOPEDIE
Figuur 1: foto van de zwemflipper, zowel een bovenbeen als een onderbeen variant
Voor mensen met een geamputeerd been is het belangrijk dat de spieren en stomp sterk zijn. Bij het zwemmen tijdens de revalidatie bleek echter dat zij de stomp nauwelijks intensief bewegen. Om het aangedane been beter te gebruiken en de spieren sterker te maken ontwikkelde bewegingsagoog Peter Verhoeven van Libra R&A samen met Livit de universele zwemflipper.
Ook de paralympische zwemmers hebben interesse in de universele zwemflipper.
3 April, 2018 [Editie 2, Volume 1]
De universele protheseflipper kan uitstekend ingezet worden als trainingshulpmiddel in zowel topsport als breedtesport. Om de armslag beter te trainen is het wenselijk dat er in trainingssituatie meer zwemsnelheid gerealiseerd kan worden. De universele protheseflipper kan als trainingshulpmiddel uitstekend ingezet worden. Maatwerk is in de meeste gevallen dan ook niet nodig.
universele zwemprothese
Universele zwemprothese versterkt geamputeerd been
Uitgangspunt van de innovatie Uitgangspunt was een zwemprothese die door verschillende revalidanten te gebruiken is. Er moest dus een universele koker worden ontwikkeld. Livit loste dit op met een locking liner en klikbandjes, zoals we die kennen van skates. Het prototype is geschikt voor stompen van 26 cm tot 35 cm omtrek, waardoor 90% van de mensen met een stomp kan zwemmen met deze flipper. Momenteel wordt de universele zwemflipper verder ontwikkeld. Zo wordt er geëxperimenteerd met de grootte van de flipper en wordt onderzocht welke sluitingen het meest geschikt zijn. Ook bekijken we de mogelijkheden om in de toekomst alleen een flipper aan te schaffen, in geval men zelf over een extra koker beschikt. Positief resultaat De resultaten die mensen hebben bereikt door gebruik van de zwemflipper zijn positief. Zo heeft een revalidant drie weken lang elke dag getraind met de flipper. Qua spierontwikkeling won zij 2 cm. Maar nog mooier was het feit dat ze zoveel kracht in haar stomp heeft opgebouwd dat ze nu kan doorstappen tijdens het traplopen in plaats van telkens het andere been bij te zetten. Paralympische zwemmers Ook de paralympische zwemmers hebben interesse in de universele zwemflipper. De prothese is niet toegestaan in wedstrijden, maar is wel een goed hulpmiddel bij trainingen. Door de hogere snelheid die de zwemmers ermee kunnen halen, verhogen zij ook het armslagritme, wat ze wellicht ook vast kunnen houden zonder flipper. Daar zit de winst. Samen met het specialistenteam van het Ir. Otten Fieldlab in het Blixembosch in Eindhoven (zie kader) bekijkt Livit wat de verdere mogelijkheden zijn en wat deze kunnen bijdragen aan de zwemsport. Evidenced based Om evidenced based de meerwaarde van de zwemprothese in revalidatiesetting te kunnen aantonen is student orthopedische technologie Max Halm bezig met het opstellen van de determinanten en hoe deze vervolgens geanalyseerd kunnen worden. Welke factoren worden (negatief of positief) beïnvloed bij gebruik van de zwemprothese en hoe zijn deze factoren te meten? In een vervolgscriptie zullen de metingen praktisch uitgevoerd en geanalyseerd worden. Libra heeft inmiddels twee universele zwemflippers die worden ingezet bij revalidatie. Ook in Den Haag en Hoensbroek is er een in gebruik. En meerdere revalidaticentra zullen volgen. Het doel is om de universele zwemflipper door te ontwikkelen naar een marktgericht product, zodat deze breed inzetbaar wordt voor revalidanten en sporters. ondersteunt zowel fysiek als psychisch En is, naast revalidatie, ook uitermate geschikt voor de breedtesport De voordelen van het inzetten van de universele zwemflipper zijn eenvoudig toe te passen voor beengeamputeerden in de breedtesport. De protheseflipper heeft wellicht juist daar zijn grootste inzetgebied, evenals in een revalidatiesetting. Mensen die net geamputeerd zijn hebben vaak te maken met vermindering van spierkracht en neigen snel naar bewegingsbeperkingen in gewrichten. Juist ter bevordering van het bewegen is ondersteuning door middel van zwemmen een uitstekend middel. De praktijk heeft inmiddels aangetoond dat de protheseflipper niet alleen fysiek meerwaarde oplevert, maar ook psychisch ondersteunt, omdat een hogere zwemsnelheid een meerwaarde geeft aan de zwemervaring. Het universeel maken van de zwemflipper heeft bovendien als meerwaarde dat met één voorziening het grootste deel van de doelgroep geholpen kan worden. Telkens nieuw maatwerk protheseflippers aanmeten en maken is dus niet nodig. Dit bevordert de werksnelheid en reduceert de kosten. Betere Revalidatie Ieder jaar ondergaan ruim 3000 Nederlanders een amputatie waarvan 85% aan hun been. Een traumatische ervaring, niet alleen voor de geamputeerde en zijn of haar directe omgeving. Zowel fysiek als psychisch is een amputatie een zware belasting. Niet alleen verliest iemand de functies van een lichaamsdeel, ook de zichtbaarheid ervan roept soms sterke emoties op. De zwemprothese draagt bij aan een betere revalidatie in het water en het terug winnen van (sport)mogelijkheden die anders lastiger te realiseren zijn, zowel fysiek als psychisch. Sportbeoefening is immers een van de meest populaire manieren om vrije tijd te besteden; ruim 40% van de Nederlandse bevolking doet aan een vorm van sportbeoefening. Van de groep mensen met een lichamelijke handicap (9% van de Nederlandse bevolking), waaronder geamputeerden, ligt dit percentage veel lager: 1,4%. Betere acceptatie van de handicap Afgezien van het feit dat sporten ook voor mensen met een lichamelijke handicap een plezierige bezigheid is, blijkt uit onderzoek dat regelmatige lichamelijke activiteit kan leiden tot verhoging van de positieve stemming, vergroting van het zelfvertrouwen en een betere acceptatie van de handicap. Daarnaast kan sportbeoefening vereenzaming voorkomen of doorbreken en heeft het positieve effecten op de algehele lichamelijke gezondheid. Zo neemt de kans op hart- en vaatziekten, hoge bloeddruk en botontkalking af en zal het uithoudingsvermogen toenemen. Al tijdens het revalidatieproces kunnen de hierboven beschreven positieve effecten van het sporten worden nagestreefd. Eén van deze patiëntgroepen voor wie sportbeoefening van groot belang kan zijn, is de groep met een amputatie van (een deel van) het been. Door de ontwikkeling van nieuwe prothesetechnieken en -materialen neemt de actieve deelname aan sport onder deze groep toe. Geen maatwerk nodig Prothesen zijn maatwerk en daardoor een dure oplossing. Het is dan ook tot op heden te kostbaar gebleken passende prothesen/hulpmiddelen te ontwikkelen die training ondersteunend zijn aan zwemmen. Met deze universele zwemprothese is deze beperking opgeheven en kan de zwemflipper breed worden in gezet. Er zijn in Nederland ongeveer 10.000 mensen met een beenamputatie die gebaad zouden zijn bij deze unieke innovatie. Meer weten? Wilt u meer informatie over de mogelijkheden van de Zwemflipper, neem dan contact op met Wouter Akkerman, Operationeel Manager Pro- en Orthesen via wakkerman@livit.nl Voor een afspraak met Livit belt u naar 088 – 245 2000.
Meer zwemsnelheid voor betere training
Het Ir. Otten Fieldlab Aangepast Sporten (FAS) van Libra Revalidatie & Audiologie is een platform voor innovatie en onderzoek op het gebied van aangepast bewegen en sporten. Bedrijven, kenniscentra (zoals de TU Eindhoven), maar ook sportbonden, werken hier samen aan innovaties op het gebied van bewegen en sport voor mensen met een functionele beperking. Als Livit werken wij in dit verband samen voor de ontwikkeling van o.a. de universele zwemflipper. Subsidie voor ontwikkelen van Sportinnovator Centrum Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft het Ir. Otten Fieldlab een subsidie van 75.000 euro toegekend voor 2017 en ook nog eens 175.000 euro gereserveerd voor de jaren 2018 en 2019. Met deze subsidie krijgt het fieldlab de kans om zich door te ontwikkelen tot Sportinnovator Centrum. Op dit moment zijn er achttien van deze centra in ons land. Deze centra zijn ontmoetings- en broedplaatsen waar onderzoekers, ondernemers, overheden en sportorganisaties structureel samenwerken aan innovaties die bijdragen aan de topsport, sportparticipatie en of een actieve leefstijl. En dat zijn precies de doelstelling die het fieldlab zich had gesteld bij de opening in 2013.
Samenwerking met Ir. Otten Fieldlab
Zwemmen met een prothese wordt een stuk eenvoudiger, prettiger en sneller. Zwemtraining met de flipper maakt de stomp bij de eerste testpersonen aantoonbaar sterker.
Figuur 2: voorbeeld sportprothese
Figuur 3 participatie van mensen, onderzoek Nivel, 2014
onderzoek naar participatie:
De universele protheseflipper kan uitstekend ingezet worden als trainingshulpmiddel in zowel topsport als breedtesport. Door de unieke sluiting kan hij universeel worden ingezet een aangepast aan de individuele maten van de stomp.
Unieke Livit universele zwemkoker ®
Over Livit Livit wil mobiliteit mogelijk maken voor iedereen voor wie dit niet (meer) vanzelfsprekend is. Door te luisteren. Door mee te denken. Door te helpen. Met onze orthopedische kennis, expertise en hulpmiddelen. Net zolang tot we samen een oplossing vinden waarmee u weer vrij(er) kunt bewegen en leven. En daar hebben we alles voor over. U vindt ons op meer dan 400 locaties in het land, waar wij u samen met zorgprofessionals van ziekenhuizen en instellingen de beste orthopedische hulpmiddelenzorg bieden. U kunt bij ons terecht voor orthopedische schoenen, steunzolen, therapeutische kousen, prothesen en (sport)braces. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Wouter Akkerman, Operationeel Manager Pro- en Orthesen via wakkerman@livit.nl.
Arne van Gils (CPO), Annemarie der Kinderen (CPO) Wouter Akkerman (Operationeel Manager P&O), Jan Willem van der Windt (CEO)